کلینیک پزشکی و دندانپزشکی من

آیا کم کاری تیروئید خطرناک است؟

آیا کم کاری تیروئید خطرناک است؟ علت ،علائم و راه درمان آن

کم کاری تیروئید چیست و خطرناک است؟ علائم آن چیست و چه عوارضی برای بدن دارد؟ چه چیزی باعث کم کاری تیروئید می‌شود؟ کم کاری تیروئید را چطور تشخیص دهیم؟ آیا درمانی برای کم کاری تیروئید وجود دارد؟ اگر متوجه شدیم دچار کم کاری تیروئید هستیم، باید چه کاری انجام دهیم؟در این مقاله از سایت کلینیک من در ابتدا درباره کم کاری تیروئید، علت و علائم کم کار شدن تیروئید توضیحاتی داده‌ایم و در پایان روش‌هایی برای درمان کم کاری تیروئید و همچنین پیشگیری از کم کاری تیروئید را توضیح داده‌ایم.

کم کاری تیروئید چیست؟

تیروئید غده‌‌ی درون‌ریزی است که در قسمت عرضی حنجره و در جلوی گلو قرار گرفته است. این غده دو نوع هورمون به نام‌های تری یدوتیرونین (T3و تیروکسین (T4تولید می‌کند که وظیفه آن‌ها تولید گرما، تنظیم مصرف انرژی و تسهیل فرایند رشد در بدن است.
زمانی که غده تیروئید قادر به تولید میزان کافی از این هورمون‌ها نباشد، بیماری کم کاری تیروئید یا اصطلاحا هیپوتیروئیدی (Hypothyroidism) ) بروز می‌کند.
کم کاری تیروئید (Hypothyroidism) ،یکی از رایج ترین مشکلات تیروئیدی است. این یک بیماری بسیار رایج پزشکی است که به ویژه در زنان مسن پدیدار می شود و همچنین در دوران بارداری. علت های دیگر کم کاری تیروئید، بیماری هشیموتوز(Hashimoto’s thyroiditis)، التهاب غده تیروئید، درمان تیروئید، پرتودرمانی در گردن، کمبود ید، بیماری های هیپوفیز ، هیپوتالاموس، عمل جراحی تیروئید ( برداشتن تمام یا بخش بزرگی از تیروئید شما می تواند باعث کاهش تولید هورمون شود) و داروها (به عنوان مثال، لیتیوم که اغلب برای اختلالات روانی استفاده می شود).

آیا کم کاری تیروئید خطرناک است؟
                                       آیا کم کاری تیروئید خطرناک است؟

علت کم‌کاری تیروئید چیست؟

کم‌کاری غده تیروئید ممکن است به علت‌های مختلفی بروز پیدا کند؛ ولی کاهش تولید هورمون تیروکسین علت اصلی آن است. کاهش تولید هورمون تیروکسین، اغلب به مسائل خودایمنی مربوط می‌شود؛ به این معنی که سیستم ایمنی بدن فرد به سلول‌های خودی حمله کرده و آنها را نابود می‌کند. بر اثر بیماری‌های خودایمنی سلول‌های غده تیروئید به تدریج آسیب می‌بینند. بنابراین تیروئید دیگر قادر به تولید هورمون‌ها، در حد و اندازه قبل نیست.

برخی از مهم‌ترین دلایل کم‌کاری تیروئید عبارتند از:

  • هاشیموتو یکی از بیماری‌های خودایمنی است که سبب کم کاری تیروئید می‌شود. علاوه‌ بر آن برخی دیگر از بیماری‌های خودایمنی مانند دیابت نوع یک و بیماری ویتیلیگو نیز ریسک بروز این بیماری را افزایش می‌دهند.
  • گاهی اوقات کم‌کاری تیروئید در نتیجه‌ی درمان دیگر بیماری‌های تیروئیدی یا پرکاری تیروئید است. در نتیجه برخی جراحی‌ها و داروها به تیروئید آسیب وارد می‌شود و سطح هورمون‌های تیروئیدی تولیدی کاهش پیدا می‌کند.
  • مصرف کم یُد: غده‌ی تیروئید برای تولید هورمون، نیازمند عنصری به نام ید است. اگر بدنتان با کمبود ید مواجه است، کم کاری تیروئید به سراغتان خواهد آمد. غذاهایی مانند نمک دریایی، ماهی، میگو، صدف، تخم‌مرغ و… غنی از ید هستند.
  • کم کاری تیروئید ممکن است یک مشکل مادرزادی باشد و نوزاد با این مشکل متولد شود. علت کم‌کاری تیروئید مادرزادی، عدم تکامل غده تیروئید در دوران جنینی و در رحم مادر است.
  • میزان ترشح هورمون‌های تیروئیدی و به طور کلی کنترل آنها توسط هیپوفیز، که غده‌ای واقع در مغز است؛ صورت می‌گیرد. بنابراین برخی اختلالات به وجود آمده در هیپوفیز، ممکن است سبب بروز اختلالاتی در ترشحات تیروئید شود.
  • بعضی از داروها مانند لیتیوم که برای درمان بیماری‌ روانی دوقطبی استفاده می‌شود و یا آمیودارون‌ها که گاهی برای نامساعد بودن ضربان قلب تجویز می‌شود؛ موجب بروز کم‌کاری تیروئید می‌شوند.

بیشتر بخوانید: تیروئید چیست و چه علائمی دارد؟

علائم کم‌کاری تیروئید چیست؟

علائم و نشانه‌های کم کاری تیروئید (Hypothyroidism) بسته به شدت کمبود هورمون‌ها متفاوت است. اما به طور کلی، هر گونه مشکلی که داشته باشید به مرور زمان پیشرفت می‌کند. در ابتدا ممکن است علائم کم کاری تیروئید را متوجه نشوید و یا علائمی مانند خستگی و افزایش وزن را به افزایش سن ربط بدهید. اما با آهسته شدن سرعت متابولیسم، علائم و نشانه‌ها واضحتر می‌شوند. علائم و نشانه‌های کم کاری تیروئید عبارتند از:

  • خستگی؛ شایع‌ترین نشانه کم‌کاری تیروئید
  • افزایش حساسیت به سرما
  • یبوست
  • افسردگی و اختلال حافظه
  • گرفتگی عضلانی
  • پوست خشک و پوسته‌ پوسته
  • افزایش وزن در مدت کوتاه
  • موهای ضعیف و ریزش موی فراوان
  • ناخن‌های شکننده
  • سطح کلسترول خون بالا
  • کاهش شدید میل جنسی و نامنظم شدن دوره‌های قاعدگی در خانم‌ها

علایم کم کاری تیروئید در نوزادان شامل:

  • زردی صورت و چشم ها.
  • زبان بزرگ و بیرون زده
  • پف کردن صورت
  • خفگی مکرر
  • یبوست
  • حجم کم عضلات
  • خواب بیش از حد

این علایم در کودکان و نوجوانان می‌تواند شامل:

  • رشد ضعیف و در نتیجه کوتاهی قد
  • بتاخیر افتادن بلوغ
  • بتاخیر افتادن رشد دندان‌های دائمی
  • رشد ذهنی ضعیف

البته به صورت جزئی‌تر باید بگوییم که علائم و عوراض کم‌کاری غده تیروئید در سنین مختلف تظاهرات نسبتا مختلفی دارد. برای مثال این عارضه در افراد مسن موجب بروز مشکلات حافظه و افسردگی می‌شود. در حالی که بروز این مشکل در کودکان سلامت ذهنی آنها را به خطر انداخته و رشد آنها را با اختلال روبه‌رو می‌کند. همچنین کم‌کاری غده تیروئید در سنین نوجوانی موجب بلوغ زودرس می‌شود.

 

علائم تیروئید کم کار چیست؟
                                     علائم تیروئید کم کار چیست؟

 تشخیص کم‌کاری غده تیروئید چگونه انجام می‌شود؟

از دو ابزار اصلی برای تعیین اینکه آیا کم کاری تیروئید دارید استفاده می شود:

  • ارزیابی پزشکی

پزشک معاینه فیزیکی کامل و تاریخچه پزشکی را انجام می دهد. آنها علائم جسمی کم کاری تیروئید را بررسی می کنند، از جمله:

  • پوست خشک
  • رفلکس های کند شده
  • ورم
  • ضربان قلب کندتر

علاوه بر این ، پزشک از شما می‌خواهد علائمی را که تجربه کرده اید، از جمله خستگی ، افسردگی ، یبوست یا احساس سرمازدگی گزارش دهید. اگر سابقه خانوادگی شناخته شده‌ای از شرایط تیروئید دارید، مهم است که در طول این معاینه به پزشک خود بگویید.

  • آزمایش خون

آزمایش خون تنها روش تأیید قابل اعتماد تشخیص کم کاری تیروئید است. هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH ) میزان تولید غده هیپوفیز شما را اندازه‌گیری می‌کند:

  • اگر تیروئید شما به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند، غده هیپوفیز باعث افزایش تولید هورمون تیروئید می‌شود.
  • اگر دچار کم کاری تیروئید هستید، سطح TSH شما زیاد است، زیرا بدن شما در تلاش است فعالیت هورمون تیروئید بیشتری را تحریک کند.
  • اگر دچار پرکاری تیروئید هستید، سطح TSH شما پایین است، زیرا بدن شما در تلاش است تولید بیش از حد هورمون تیروئید را متوقف کند.

آزمایش سطح تیروکسین (T4 ) نیز در تشخیص کم کاری تیروئید مفید است. T4 هورمونی است که به طور مستقیم توسط تیروئید شما تولید می‌شود. تست‌های T4 و TSH با هم استفاده می‌شوند تا به ارزیابی عملکرد تیروئید کمک کنند.

به طور معمول، اگر سطح T4 کم همراه با سطح بالای TSH دارید، کم کاری تیروئید دارید. با این حال، طیفی از بیماری تیروئید وجود دارد، و آزمایش‌های دیگر عملکرد تیروئید ممکن است برای تشخیص درست وضعیت شما لازم باشد.

چه کسانی به کم کاری تیروئید دچار می‌شوند؟

هرچند که همه افراد در خطر ابتلا به این بیماری هستند، اما خطر بیشتری افراد زیر را تهدید می‌کند:

  • زنان بالای 60 سال سن
  • ابتلا به بیماری خود ایمنی
  • ابتلای بستگان نزدیک مثلا پدر و مادر و یا پدربزرگ و مادربزرگ به بیماری خودایمنی
  • سابقه جراحی تیروئید
  • باردار بودن و یا زایمان در 6 ماه گذشته
  • سابقه درمان پرکاری غده تیروئید
  • سابقه دریافت تشعشع در بالای قفسه سینه یا گردن

 درمان کم‌کاری غده تیروئید چیست؟

درمان هایپوتیروئیدیسم اغلب با مصرف روزانه قرص‌هایی به نام لووتیروکسین انجام می‌شود. این درمان نوعی هورمون‌تراپی شناخته می‌شود. لووتیروکسین حاوی هورمون‌هایی است که غده تیروئید به هر دلیلی نتوانسته آن‌ها را تولید کند.

تعیین دوز مناسب لووتیروکسین برای هر فرد تنها با آزمایش‌های مکرر و توسط پزشک مربوطه تعیین می‌شود. بعضی از افراد به محض شروع درمان با لووتیروکسین، تمام علائم و عوارضشان بهبود پیدا می‌کند ولی برخی دیرتر به درمان پاسخ می‌دهند که جای نگرانی نیست.

منابع:

endocrineweb

mayoclinic

دیدگاه خود را بنویسید